Openingstijden  Bezoek beperkt mogelijk na reservering behalve op dinsdag t/m vrijdag  Locatie  Synagoge Borculo Weverstraat 4 7271 AJ Borculo  Contactgegevens  Stichting Synagoge Borculo Secretariaat: A.G.M. Olthofinfo@synagogeborculo.nl  Tel: 06 3013 7752 De stichting staat bij de belastingdienst ingeschreven als een ‘Algemeen nut beoogde instelling’.
De oudste Joodse begraafplaats Sinds ‘onheuglijke tijden’ was de oudste joodse begraafplaats in Borculo gelegen aan de Lange Wal, aan de oever van de Berkel. Een kleine zandstenen zerk herinnert aan deze plaats en heeft tot allerlei gissingen en fantasieën aanleiding gegeven. Het meest waarschijnlijk is dat de oude grafsteen verwijst naar de toenmalige algemene joodse begraafplaats. In 1823 werd de begraafplaats opgeheven. De reden hiervan was dat de grond in de loop der jaren zodanig verzakte, door de ligging zo dicht aan het water van de Berkel, dat ‘lijken reeds dadelijk bij het begraven in het water werden gezet’. Al in datzelfde jaar 1823 probeerde de bewoner van het huis met tuin, welke aan de begraafplaats grensde, dit stuk grond te kopen. Dit om nog meer te kunnen genieten van het mooie uitzicht over de Hofweiden tot in de wijde verte en van dichtbij de voorbijvarende Berkelzompen te kunnen bewonderen. De bewoner heeft nooit rechtsreeks aan de joodse gemeente verzocht hem het stuk grond te verkopen. ‘Wat maar goed is’, reageert deze, ‘want wordt ons gevraagd, zo moeten wij volgens onze religie weygeren’. Of de joodse gemeente deze grond destijds gekocht heeft of bij vergunning toestemming verkreeg het perceel in gebruik te nemen als begraafplaats is niet onomstotelijk vast te stellen. De oude grafsteen steekt 20 cm boven de bestrating uit, waardoor nog net in Hebreeuws schrift de letters PN te lezen zijn: Po Niqbar, ‘Hier is begraven’. De steen staat in een perceeltje van ca 3 m², dat door de gemeente in erfpacht is gegeven aan de joodse gemeente. De huidige Joodse begraafplaats Terecht dat de joodse gemeenschap al enkele jaren daarvoor bij de gemeente aanklopte met het verzoek een plek aan te wijzen voor een nieuwe begraafplaats. Rond 1820 is deze aan de Deugenweerd in gebruik genomen. De locatie lag toentertijd nog ver buiten de bebouwing van Borculo. Dat heeft te maken met het voorschrift dat begraafplaatsen niet geruimd mogen worden. Bovendien is, volgens de joodse godsdienst, een lijk onrein en moet daarom zo ver mogelijk van de stad waar je gewoond hebt een laatste rustplaats krijgen. Het is een zogenaamde Asjkenazische begraafplaats, waar men voornamelijk staande grafstenen vindt. Deze hebben of alleen een Hebreeuwse tekst of zowel Hebreeuws als de landstaal. Sefardische joden hebben een voorkeur voor liggende stenen. De grafteksten waren vroeger vaak in het Portugees, nu is Hebreeuws of de landstaal gebruikelijker. Op de graven laat men vaak een klein steentje achter, als teken dat men op bezoek is geweest. Karakteristiek is het metaheerhuisje met boven de toegang de spreuk ‘Ik dood en laat leven’. Het is bedoeld voor het ritueel reinigen van overledenen. Bij deze reiniging wordt het lichaam geheel afgedekt met een laken terwijl er kommen warm water over uitgegoten worden. Slechts een beperkte groep speciaal aangestelde mensen is bij het reinigingsritueel betrokken. Voor de begraving wordt in het metaheerhuis een lijkrede uitgesproken. Daarna wordt de dode onder het reciteren van bepaalde psalmen ten grave gedragen. De monumentale toegang tot de begraafplaats was lange tijd sterk verwaarloosd. In 2011 zijn hek en de beukenhaag gerenoveerd. De Joodse begraafplaats is in november 2009 officieel aangewezen als gemeentelijk monument en is nog steeds in gebruik. Borculose leden van de Lions Club hebben vrijwillig het aanvullende onderhoud op zich genomen voor een goede instandhouding van dit monument. Ingang van de Joodse begraafplaats In 2019 is Stichting Het Stenen Archief opgericht met als doelstelling: ‘Het verwerven, beheren, conserveren en toegankelijk maken van diverse genealogische gegevens met betrekking tot grafstenen en (Joodse) begraafplaatsen in Nederland; het verschaffen van kennis en inzicht daarin; het doen van onderzoek ten behoeve van nabestaanden, instellingen en belangstellenden; het leveren van een blijvende bijdrage aan de instandhouding en voortschrijdende ontwikkeling van een gedenkcultuur in Nederland’. Ook van de stenen van de Joodse begraafplaats van Borculo zijn de genealogische gegevens geinventariseerd en gepubliceerd. Deze vindt men via de link:
Meer foto’s van de Joodse begraafplaats Meer foto’s van de Joodse begraafplaats Overzicht grafstenen op de Joodse begraafplaats in Borculo Overzicht grafstenen op de Joodse begraafplaats in Borculo